December 2025
Wat is er veel veranderd in het project van het Centre for Educational Policies and Practices in de heuvels ten zuiden van Kathmandu!
Karna Thing Tamang, plaatselijk ecologisch verantwoordelijke, en Kanchan Chepang, nieuw aangeworven onderwijsmotivator, brengen plantgoed naar de nieuwe plantenkwekerij in het dorp Titung Dada. Ook het lokale bureau van CEPP is naar dat dorp verhuisd en op die manier wordt de focus een beetje verlegd naar de meer afgelegen scholen en naar de kleinere scholen.
Drie jaar al woonden de lokale medewerkers in Chaap, tot de eigenaar van het pand besliste om het gebouw en de grond weer te gebruiken voor zijn eigen boerderij.
Wat eerst een klus leek (de gedwongen verhuis), leidde al gauw tot een vernieuwd elan door het enthousiasme van de dorpelingen, de scholen, de lokale overheid.
Bhakta Bhadhur Bolan is als plaatselijk coördinator nieuw in het lokale team - net als Karna en 90 % van de mensen in dit werkgebied behoort hij tot de Tamang gemeenschap. Daardoor staan de CEPP mensen dicht bij de bevolking en kunnen ze makkelijker vernieuwingen en verbeteringen introduceren.
Makai, kodo en bhat
(maïs, gierst en rijst)
In Nepal wordt rijst beschouwd als een verheven voedingsmiddel, beter dan gierst of maïs. Anderzijds brengen de verbeterde wegeninfrastructuur en de komst van elektriciteit en internet nieuwe invloeden en ideeën mee. Fastfood doet zijn intrede: kinderen vragen om chips, snoep en instant noedels…
In samenspraak met de schooldirecties en de lokale overheid biedt CEPP een alternatief aan: de leerlingen verbouwen groenten in schoolmoestuinen en leren bij over biologie en duurzame teelten. Zo gaan vaardigheden in de landbouw niet verloren.
Er is ook een theoretische component: Rishi Adhikari, overkoepelend ecologisch coördinator, geeft vorming aan de hogere klassen, de leerkrachten en de ouders.
Voedsel is de bron van onze energie. Veel voedsel dat je in de winkel koopt heeft echter weinig voedingswaarde, is sterk bewerkt en bevat te veel additieven. Rishi heeft het ook over de problemen die veroorzaakt worden door plasticafval, chemische meststoffen en pesticiden en hun langetermijneffecten op de menselijke gezondheid. Echt voedzaam eten heeft geen schadelijke bestanddelen en wordt dikwijls plaatselijk geteeld. Inheemse gewassen zijn rijk aan essentiële micronutriënten en hebben medicinale eigenschappen.
Met de ouders wordt afgesproken dat ze zaden van inheemse gewassen zullen bewaren en planten om tevens minder afhankelijk te worden van de voedingsindustrie.
De ouders engageren zich om de kinderen geen fastfood meer mee te geven. De leerlingen maken nu op school én thuis kennis met traditionele voeding zoals gierstpap, geroosterde maïskolven en ‘beaten rice’.
Bodhichitta, tamarillo, amarantha en kohi
Planten die het goed doen in dit deel van Nepal: de bodhichitta is een boom die bodhi beads produceert, rituele kralen die boeddhisten tot een krans rijgen en waarmee ze het aantal mantra’s of ademhalingen kunnen tellen; tamarillo is een boom die een soort tomaten draagt, amarantha is amarant, een inheemse, proteïne- en vitaminerijke plant, eigen aan Azië en Latijns-Amerika, en kohi is gewoon koffie!
In ieder werkgebied zet CEPP een plantenkwekerij op om te experimenteren met nieuwe teelten, aangepast aan de plaatselijke omstandigheden zoals bodem en klimaat. Scholen en huishoudens worden via die kwekerij van plantgoed voorzien.
Makwanpurgadhi is uitstekend geschikt voor de teelt van koffie, een gewas dat de mensen van een inkomen kan voorzien.
In de kwekerij in Titung Dada tellen we nu meer dan 1000 koffieplanten, 200 citrusbomen (appelsien en citroen), 170 fruitbomen (o.m. avocado, guava, appel, jackfruit, litchi, walnoot, mango, peer), haagplanten, voedergewassen en schaduwbomen.
Die verhuizen regelmatig naar de scholen en/of de gezinnen.
Mosterd, ajuin, look, bloemkool, radijs, chilipeper, pompoen, groene paprika, kruiden en bloemen… vinden hun weg naar moestuinen.
60 % van de scholen in het werkgebied in Makwanpurgadhi heeft nu een educatieve moestuin, in 2022 bedroeg dat percentage… 0%.
40 % van de gezinnen heeft nu een eigen moestuin, in 2022 was dat… 1 %.
Creativiteit, spel en vaardigheden
Herhaling, nabootsing en discipline, dat waren de sleutelwoorden waarmee het onderwijssysteem in Nepal beschreven kon worden. In de scholen van ons project is dat al lang niet meer het geval. In elke school zorgt CEPP voor één of twee ‘modelklassen’ voor de kleuters en de kinderen van het eerste leerjaar: warme, gezonde lokalen met een houten vloer, een tapijt en kussentjes zodat de jonge kinderen op de vloer kunnen zitten, spelen en leren.
De muren zijn mooi en origineel beschilderd met motieven uit de dagelijkse leefwereld van de kinderen. CEPP en de plaatselijke overheid werken nauw samen: ze organiseren samen training voor directeurs (planning) en leerkrachten (zoals 5 daagse computerinitiatie, opstellen van examens, creatieve werkvormen). Die vorming levert zichtbaar verbeteringen op: er is meer aandacht voor de leefwereld en de belevingswereld van de kinderen, de klaslokalen worden goed onderhouden, de omgang met de kinderen is vriendelijk en respectvol. De overheid, de ouders, de leerkrachten zorgen ook mee voor een omheining, het onderhoud van vloeren, speelplaats en moestuin.
Dhan Bahadur Rai, overkoepelend pedagogisch medewerker van CEPP, Smarika Limbu, pedagogisch medewerker van het naburige district Sindhuli, Kanchan Chepang en Bhakta Tamang introduceren educatieve spelen, didactische materialen, origami en knutselactiviteiten.
Ze geven theoretische achtergrond en praktische vorming aan de leerkrachten: ze leggen het waarom van activiteiten uit en maken samen de materialen die in de klas kunnen gebruikt worden, wat de leerkrachten trots maakt en hun motivatie vergroot. De CEPP medewerkers geven een voorbeeldactiviteit in de klas en volgen de leerkrachten op.
De jongste kinderen leren praktische vaardigheden, zoals hun schoolkleren herstellen of wassen in de rivier, de tieners krijgen relationele vorming rond gevoelens en lichamelijke ontwikkeling. De jongere kinderen tekenen en praten over hun eigen leefwereld: ik, mijn familie, mijn huis, mijn dorp. De grotere kinderen leren bijvoorbeeld een traditionele bezem maken met lokale grassen, waardoor ze de plaatselijke gebruiken gaan waarderen, wat de band met hun (groot)ouders versterkt.
Allemaal samen
Hoe meer ouders betrokken worden bij het onderwijs voor hun kinderen, hoe beter de kinderen leren en hoe meer de gemeenschap aan elkaar hangt. Tijdens de schoolperiode, maar ook in de vakanties, gaan de lokale CEPP verantwoordelijken geregeld op huisbezoek (niet minder dan 161 huisbezoeken tussen januari en juni 2025!).
Ze maken kennis met de omgeving van de kinderen, moedigen de ouders aan om hun jonge kinderen te vergezellen tot aan de school of hen mee te nemen naar het veld omdat dat veiliger is, bespreken het belang van gevarieerde voeding en hygiëne. Wie dat graag wil, kan aansluiten bij een moedergroep of een ouderraad (332 samenkomsten van de ouderraad in de verschillende scholen tussen januari en juni).
Doordat hun kinderen op school betere resultaten halen (het gemiddelde steeg van 50 à 60 % in 2022 tot bijna 70 % in 2025) en de levenskwaliteit van hun gezin stijgt door de gezonde(re) voeding en de vorming rond compost, tuinonderhoud en het snoeien van fruitbomen, voelen de ouders zich betrokken bij de school en de gemeenschap.
Acties zoals ‘Versla plasticvervuiling!’ brengen kinderen, ouders, leerkrachten en CEPP samen en zorgen ervoor dat het hele dorp groener en properder wordt. Het landschap is op zich al wondermooi, maar door het onderhoud van de schoolterreinen en de paden en wegen, oogt het nog mooier!
Wilt u hen een duwtje in de rug geven? Dat kan op het rekeningnummer van Bikas vzw: BE32 2200 7878 0002, met als vermelding ‘Van School tot School’.
Hartelijk dank en veel geluk in het nieuwe jaar!
Carine Verleye en Paul Beké